ΑΓΑΠΗ:
Η αγάπη δεν μπορεί να νοηθεί εκτός της περιοχής του έρωτος. Είναι μια από τις εξιδανικεύσεις που υφίσταται η σκοτεινιά του έρωτος προκειμένου να δράσει και να λειτουργήσει εν κοινότητι, στη φιλία, στη συντροφιά και σε κάθε άλλη σχέση που φανερώνει τη βαθιά συναισθηματική ζωή. Η αγάπη είναι "απόδεξις παντελής", ήτοι πλήρης προσχώρηση στον άλλον, χωρίς επιφύλαξη ή οπισθοβουλία.

ΒΛΕΜΜΑ:
Το βλέμμα είναι το άνοιγμα στον κόσμο. Βλέποντας αποκαλύπτει τον άλλον και αποκαλύπτοντας τον άλλον φανερώνεται στον εαυτό του. Το βλέμμα βλέπει αλλά συγχρόνως βλέπεται. Χωρίς αυτή την αμφιδρομία χάνεται μέσα στην απουσία. Τα σάρκινα μάτια μας, γράφει ο Μωρίς Μερλώ-Ποντύ, είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλοί δέκτες του φωτός, των χρωμάτων, και των γραμμών.

ΓΕΛΙΟ:
Το γέλιο είναι το άνοιγμα του ανθρώπου στον άνθρωπο: είτε θετικά ως κίνηση χαράς και αποδοχής προς τον άλλον, είτε αρνητικά ως απόρριψη, ως απομάκρυνση, ως αποχωρισμός. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, το γέλιο είναι το ξέσπασμα των συναισθημάτων, μια ιδιαίτερη στάση του πνεύματος απέναντι στον κόσμο: ένα ιδιαίτερο είδος στοχασμού και αναστοχασμού. Πρέπει κανείς να γελά φιλοσοφώντας, έλεγε ο Επίκουρος.

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ:
Ο Πλάτων έλεγε: η δικαιοσύνη είναι "ομόνοια ψυχής προς αυτήν, και ευταξία των της ψυχής μερών προς άλληλα τε και περί άλληλα". Είναι, λοιπόν, η δικαιοσύνη η συμφιλίωση της ψυχής με τον εαυτό της, η συμφιλίωση των μερών της ψυχής μεταξύ τους. Άρα είναι ένα ψυχικό γεγονός, μια στάση της ψυχής. Αποδίδω δικαιοσύνη σημαίνει πάνω απ' όλα κατασιγάζω την ψυχή μου, δεν την αφήνω έκθετη στην αντιπαλότητα με τον εαυτό της. Αλλά ο Πλάτων προσθέτει: "έξις διανεμητική του κατ' αξίαν εκάστω", ήτοι η κατάσταση που απονέμει στον καθένα ό,τι του αξίζει. Όταν η δικαιοσύνη βγαίνει στους δρόμους (νόμος) γίνεται αδικία. Υπηρετεί αυτό που η κυριαρχία ονομάζει υπακοή και άρα καθυπόταξη του άλλου στις ετυμηγορίες της.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Ελευθερία είναι η κατ' εξοχήν τέχνη του βίου. Η ελευθερία προϋποθέτει τον άλλον ως συστατικό της όρο. Είναι ελευθερία ως προς κάποιον άλλο, ως προς κάποια κατάσταση. Μόνος μου δεν είμαι ούτε ελεύθερος ούτε ανελεύθερος. Η ελευθερία ενοικεί εντός της περιοχής του πνεύματος. Στην ιστορία, η ελευθερία δεν είναι παρά η ακύρωσή της. Η ιστορική διαδρομή της ελευθερίας είναι η διαδοχή μιας ανελευθερίας από μιαν άλλη ανελευθερία. Και τέλος, η ελευθερία είναι μια σιλωαμική στιγμή του χρόνου: είτε πρόκειται για ελευθερία πράξης, είτε ελευθερία βούλησης, είτε ελευθερία πνεύματος, η ελευθερία βαίνει πέραν του δυνατού, στην επικράτεια όπου το δυνατόν να γίνει δεν έχει καμιά εξουσία. Ελευθερία είναι συνεπώς η αναγγελία του πέραν του δυνατού μέσα από την αναγκαιότητα του δυνατόν να γίνει.

ΕΞΕΓΕΡΣΗ
Εξέγερση είναι το όριο της ψυχής και του σώματος. Εκεί που το τραγικό δοκιμάζει τον εαυτό του, την αντοχή του να υπερβαίνει τις δυνάμεις του σώματος και να διαστρέφει τις δικαιολογίες της ψυχής. Εξέγερση είναι τα λόγια που ηττόνται, οι πράξεις που μένουν ημιτελείς, οι έρωτες που κατασπαταλώνται σε δρόμους και πάρκα, μέσα σε ημιυπόγεια που τα λούζει το φως της ύπαρξής μας

ΕΡΩΣ
Έρως είναι η προσδοκία μιας αμαρτίας που ποτέ δεν θα βγει στο φως της ημέρας, αλλά που κατευθύνει την ουτοπία του σώματος και της ψυχής. Είναι ο εξ ευωνύμων ληστής που δεν στέργει να ζητήσει συγχώρεση, διότι η συγχώρεση είναι ο θάνατος του Έρωτος. Ένας θάνατος που ακυρώνει τον θάνατο δια του θανάτου: αυτός είναι ο Έρως.

ΖΗΛΙΑ:
Ζήλια είναι ο φόβος της απόρριψης. Ζηλεύω σημαίνει ότι ο ναρκισσισμός μου έχει ανακοπεί σε ένα πρώιμο στάδιο, δεν έχει ολοκληρωθεί. Έτσι, η έξοδός μου προς αναζήτηση του άλλου είναι μια έμφοβη έξοδος, μια μνησίκακη έξοδος ή μια βασανιστική ενδοβολή. Δεν ζω με την υπερηφάνεια του νάρκισσου. Ζω με τον τρόμο της ακύρωσης του εαυτού μου από τον εαυτό μου και κατ' επέκταση από τον άλλο.

ΉΛΙΟΣ: "Άστρον ημεροφανές. Ζώον αϊδιον έμψυχον το μέγιστον". Αυτός ο ορισμός του Πλάτωνος στηρίζεται μόνον από ένα ηλιοκεντρικό ποιητικό τοπίο, από την ποίηση του τόπου και από τον τόπο της ποίησης. "Έμψυχον" και "μέγιστον": ο λοξίας ήλιος των Δελφών είναι η νοσταλγία των ποιητικών μας ηχοεικόνων.

ΘΛΙΨΗ: Θλίψη είναι η χαρά του έρωτος. Είναι η προστασία του έρωτος από τη λαγνεία του, από τον διονυσιασμό του, από την ακατάλυτη ορμή του να καταστρέφει και καταστρέφοντας να αυτοκαταστρέφεται. Θλίψη είναι η μετριοπάθεια του σώματος, η γλυκύτητα της οδύνης και της ηδονής του.

ΙΣΟΤΗΤΑ: Η ισότητα ούτε εγκαθιδρύεται με νόμους ούτε αναγνωρίζει νόμους. Η ισότητα δεν συγκροτεί ηθική κατηγορία ούτε εκτρέφεται από οποιαδήποτε ηθική τάξη. Η ισότητα ενοικεί μέσα στην επικράτεια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της αξιοπρέπειας της ανθρώπινης κουλτούρας. Το πρόβλημα δεν είναι αν οι άνθρωποι είναι ίσοι ή αν επιθυμούν να είναι ίσοι. Διότι η ισότητα είναι η υπαρκτική θέση του ανθρώπου, και μόνον εντός αυτής της περιοχής κρίνεται.

ΚΑΛΛΟΣ: Το πραγματικό κάλλος, έγραφε ο αλησμόνητος Δημήτριος Καπετανάκης στη "Μυθολογία του Ωραίου", σε πολύ λίγους αποκαλύπτεται. Οι περισσότεροι από τους λίγους αυτούς υποφέρουν τη μοίρα μιας τέτοιας αποκάλυψης χωρίς να μιλήσουν ή χωρίς οπωσδήποτε αλλιώς να εκφρασθούν. Το κάλλος, λοιπόν, είναι η σιωπή μας μπροστά του, όταν αποκαλύπτεται και σε όσους αποκαλύπτεται. Όμως αυτή η σιωπή είναι μια ομιλούσα σιωπή, μια σημαίνουσα σιωπή: μπροστά στο κάλλος που μας υπερβαίνει, μπροστά στο κάλλος που μας καθηλώνει και μας αξιώνει να το επιθυμούμε.

ΛΗΘΗ: Η ακύρωση της αλήθειας. Η λήθη είναι η ενόρμηση του ανθρώπου να λησμονήσει τον εαυτό του και να βυθιστεί μέσα στην επιλησμοσύνη. Ο Nietzsche λέγει "Μόνον διαμέσου της επιλησμοσύνης μπορεί ο άνθρωπος να φθάσει ποτέ στο σημείο να φανταστεί πως κατεχει τάχα μιαν αλήθεια". Αυτό σημαίνει ότι η αλήθεια αναδύεται όταν και οσάκις ο άνθρωπος αποτινάζει τη λήθη και εμφανίζεται στον κόσμο ως παρουσία, ως πρόσωπο, ως διάλογος πρόσωπο προς πρόσωπο

ΜΝΗΜΟΣΥΝΗ: Ο Πλάτων ορίζει την μνήμη ως διάθεση "ψυχής φυλακτική της εν αυτή υπαρχούσης αληθείας", δηλαδή ως ικανότητα της ψυχής να διαφυλλάσσει την αλήθεια που έχει μέσα της. Άρα , η μνημοσύνη είναι πάθος ψυχής το οποίο δεν επιτρέπει στη λήθη να εισχωρήσει και να εκπορθήσει το ανθρώπινο πρόσωπο κατά τρόπο ώστε να του στερήσει την αλήθεια του. Η μνημοσύνη είναι το αντίθετο της επιλησμόνησης.

ΝΟΣΤΟΣ: Νόστος είναι η νοσταλγία της ψυχής να επιστρέψει στον αληθινό της οίκο. Η ρομαντική κοσμοαντίληψη ανέδειξε τον νόστο ως την κατ'εξοχήν ουσία της ψυχής, καθώς η ψυχή κατοικεί αυτόν τον κόσμο ως εκπεσούσα, ως εξόριστη από την πραγματική της κατοικία που είναι ο άλλος τόπος πέρα από το εγκόσμιο, ο τόπος τον οποίο ενοικεί το Απόλυτο. Είναι γι' αυτό που η ψυχή είναι πάντα θλιμμένη και δεν μπορεί παρά στην εγκόσμια κατοικία της να είναι θραύσμα ψυχής, απόσπασμα (fragmentum) ψυχής.

ΞΕΝΙΟΣ: Αυτός που ξενίζει τον ξένο, που τον φιλοξενεί και τον δεξιώνεται. Ο άλλος ως ξένος παύει λοιπόν να αποτελεί κινδυνο για το ανθρώπινο υποκείμενο, και αντίθετα καθίσταται πλουτισμός της ατομικότητας, απαρχή και συντήρηση της ανθρώπινης ύπαρξης ως διαλόγου πρόσωπο προς πρόσωπο με τον άλλον.

ΟΜΟΙΟΣ: Το "ιδιο μέσα στο άλλο" είναι η ουσία της ομοιότητας. Το όμοιο δεν είναι η κατασκευή ομοιώματος, και προπάντος δεν σημαίνει ταύτιση. Αντίθετα, σημαίνει διαφορά, καθώς το όμοιο αναδύεται πάντα ως όρος και συνθήκη μέσα στο άλλο, δηλαδή είναι μια ιδιαίτερη θέση του άλλου. Εξ αυτού, το όμοιο διατηρεί πάντα την απόστασή του από την ταυτιση και καθίσταται ομοίωση, δηλαδή συμφωνία πρός το άλλο.

ΠΑΘΗ: Τα πάθη (παθήσεις ή παθήματα) είναι οι τρόποι με τους οποίους εκδηλώνεται η ψυχή. Είναι λοιπόν τα πάθη όχι αντίθετα προς την ενέργεια, όπως πίστευε ο Αριστοτέλης, αλλά κατ`εξοχήν ενεργητικά. Ο Spinoza λέγει: "ονομάζουμε εικόνες των πραγμάτων τις παθήσεις του ανθρώπινου σώματος, οι ιδέες των οποίων παριστούν τα εξωτερικά σώματα ωσάν να μας ήταν παρόντα". Άρα τα πάθη είναι επιπλέον εκδηλώσεις της παρουσίας του σώματος, του σώματος που είναι ψυχή και της ψυχής που είναι σώμα. Χωρίς το σωματικό πάθος, το πάθος εξορίζεται από την ψυχή και χωρίς το ψυχικό πάθος, το πάθος εξορίζεται από το σώμα. Τότε ψυχή και σώμα περιπίπτουν στην απάθεια, δηλαδή ακυρώνουν τη ζωή.

ΠΟΙΗΣΗ
Ποίηση είναι η επίσκεψη της ψυχής μέσω των λέξεων που δεν είναι λέξεις αλλά πράγματα. Πράγματα που ακροβατούν στις απολήξεις των πραγμάτων, επιθυμώντας να είναι λέξεις-πράγματα, ήχοι -εικόνες, μαρτυρίες του μη δυνάμενου να μαρτυρηθεί, παραστάσεις του μη δυνάμενου να αναπαρασταθεί. Ποίηση είναι το άναρθρο ψέλλισμα μιας ψυχής καταδικασμένης σε σιωπή.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ: Οι ιδρυτικοί όροι του ρομαντικού υποκειμένου έχουν ήδη τεθεί και περιγραφεί ως εξέγερση και ρήξη του υπάρχοντος κυριότατα μέσω του προτάγματος της δημιουργικής Φαντασίας. Το ρομαντικό υποκείμενο συγκροτείται λοιπόν ως κατ`εξοχήν φαντασιακή δύναμη, ως φορέας σημασιών τον ορίζοντα των οποίων διανοίγουν οι φαντασιακές δυνάμεις του υποκειμένου, δηλαδή η ενεργητικότητα της φαντασίας, η οποία σαφώς προηγείται του υπάρχοντος/πραγματικού. Είναι εξ αιτίας αυτής της εξέγερσης και της ρήξης μέσω της φαντασίας που ο Ρομαντισμός αποτελεί ένα διαρκές κριτικό στοιχείο της κουλτούρας μας και διαποτίζει τις στάσεις και τον στοχασμό μας ενάντια σε έναν άνθρωπο χωρίς φύση και σε μια φύση χωρίς άνθρωπο, ενάντια σε μια τέχνη χωρίς μύθο και ενάντια σε μια θρησκεία χωρίς ιερό.

ΣΚΟΤΑΔΙ: Το σκοτάδι είναι η ιερότητα της νύχτας. Της νύχτας εκείνης που, όπως λέγει ο Hegel, είναι ο άνθρωπος. Τη νύχτα αυτή, εξακολουθεί ο Hegel, "την αντιλαμβάνεται κανείς όταν κοιτάζει έναν άνθρωπο μες τα μάτια: μέσα σε μια νύχτα που γίνεται φοβερή- είναι η νύχτα του κόσμου που επικρεμαται απέναντί μας". Αλλά επίσης το σκοτάδι είναι ο χρόνος και ο τόπος της εξόδου της ψυχής προς ανζήτηση του έρωτος. Ο έρως είναι το "μαύρο φως", δηλαδή το σκοτάδι που είναι ενθηκευμένο μέσα στην ανθρώπινη ψυχή και απευθύνεται προς τον κόσμο για να τον ανατρέψει, για να προκαλέσει ρήξη και πένθος, αλλά συγχρόνως απόλαυση και ηδονή. Είναι πράγματι ένα σκοτάδι που επικρέμαται απέναντί μας. Και το αντιλαμβανόμαστε όταν κοιτάζουμε ερωτικά έναν άνθρωπο στα μάτια.

ΤΡΕΛΑ: Η τρέλα είναι το ένθεο στοιχείο του ανθρώπου, η ιερότητα του Διονύσου ενάντια στο εγκαθιδρυμένο πραγματικό που υποκρίνεται τη νηφαλιότητα, τη σωφροσύνη, τον ήπιο λόγο και τις αξιώσεις της λογικής. Η τρέλα ανατρέπει τη λογική, όχι όμως και τον Λόγο. Ο Τρελός ήταν κάποτε προφήτης, διακατεχόμενος από την ένθεη μανία, οραματιστής, ανατροπέας, επαναστάτης, καλλιτέχνης. Οι κοινωνίες του εγκλεισμού και του ελέγχου εξορίζουν την τρέλα στο φρενοκομείο, κάνουν τον τρελό υποχείριο του ψυχιάτρου και τον ψυχίατρο "χωροφύλακα" του κόσμου. Κι όμως, ο Freud παρομοίαζε τα φιλοσοφικά συστήματα με επιτυχείς παράνοιες.

ΦΙΛΙΑ
Φιλία είναι η κατ`εξοχήν εξιδανικευμένη μορφή του έρωτος. Είναι η έκφραση μιας εκλεκτικής συγγένειας που πηγαίνει πέρα από τις μορφές της ανθρώπινης σχέσης, διότι είναι η ανθρώπινη σχέση εν γεωμετρική προόδω, υψωμένη στον μέγιστο βαθμό. Φιλία είναι μια νύχτα όπου τα στοιχεία της ανθρώπινης ψυχής έλκονται Magis ex Amore

ΧΑΟΣ: Ως χάος νοείται το αντίθετο της τάξης, της κανονικότητας και της προβλεψιμότητας. Ούτε όμως η τάξη, ούτε η κανονικότητα, ούτε η προβλεψιμότητα συγκροτούν το ανθρώπινο πρόσωπο, και πολύ περισσότερο την Raison d'etre του ανθρωπίνου προσώπου. Το χάος είναι η απουσία που σημασιοδοτεί την ισχυρότερη παρουσία. Είναι η άβυσσος (Abgrund) των χαϊντεγκεριανών ενοράσεων. Είναι η μη-προβλεψιμότητα της ψυχής. Είναι το ανθρώπινο πάθος στη μέγιστη έντασή του. Είναι ο κόσμος μας που υπονομεύεται από τα άρρητα ρήματα της ψυχής μας. Είναι το αναίτιο της αιτίας μας.

ΨΥΧΗ: Ψυχή είναι η ανεπαίσθητη χειρονομία ενός ανθρώπου. Μια χειρονομία ικανή να αναδεύσει και να αναμοχλεύσει τα πάθη και τις επιθυμίες, να δώσει μορφή στο άμορφο και σκοτεινό, να δώσει ομιλία στο βουβό και άρρητο, να δώσει σχήμα στο ασχημάτιστο, να δώσει κίνηση στο ακίνητο. Ο Georg Lukacs έλεγε: ψυχή είναι ο τόπος στον οποίο "συνυπάρχουν ισοδύναμα: το χάος και η κανονικότητα, η ζωή και η αφαίρεση, ο άνθρωπος και η μοίρα του, η διάθεση και η ηθική".

print

In Memoriam I.V. Stalin (+1953)
- Γ.Δ. Ιωαννίδης

Σχόλιο στο βιβλίο τού Ζιλ Ντωβέ
''Έκλειψη κι επανεμφάνιση..." (Γ.Δ. Ιωαννίδης)

Περί Πολέμου-ΜΕΡΟΣ 1(Dr DADA)

Περί Πολέμου-ΜΕΡΟΣ 2(Dr DADA)

Μάζα και Ιστορία - σχόλιο στο
ομώνυμο βιβλίο τού Κώστα Παπαϊωάννου (Θ. Ζιάκας)

Επιστολή στα "Παιδιά τής Γαλαρίας"
- περί κομμουνισμού και δημοκρατίας (Γ.Δ. Ιωαννίδης)

Εισαγωγή στο βιβλίο τού Άσγκερ Γιόρν
"Αγριότητα, Βαρβαρότητα Πολιτισμός" (Γ.Δ. Ιωαννίδης)

Μια παγίδα ονόματι Dogville (Γ.Δ. Ιωαννίδης)

Ας μιλήσουμε για την ουσία (Υβ Λε Μανάκ)

Tι είνι Γιουρτή; (Γιάννους)

Άλλο "εξηγώ", άλλο "κατανοώ" κι άλλο
"γνωρίζω" κ. Νανόπουλε (Γ.Δ. Ιωαννίδης)


Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΩΘΕΙ!

Σχόλιο στο βιβλίο «Η παλιά και η νέα θεότητα.
Μια συζήτηση για την ιδεολογία ανάμεσα στον Παν. Κονδύλη και στο περιοδικό Σημειώσεις»

Ο ΠΟΙΗΤΗΣ, Ο ΙΗΣΟΥΣ
ΚΑΙ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΗΣ ΚΤΙΣΗΣ

ΝΙΚΟΛΑΣ ΚΑΛΑΣ
Η ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ

Νικόλας Κάλας
(δεν έχει σημασία πότε γεννήθηκε και πότε πέθανε, είναι παρών)

Ομιλία για το «Αυτοείδωλον εγενόμην.»