Σε ποιούς ανήκει ο λόγος;

"Αφήστε με τώρα να μιλήσω για τον εαυτό μου, όχι με στόχο να κερδίσω την προσοχή σας μα για να σάς δείξω πως δεν μιλάω με βάση κάποια αυτονόητα αλλά ξεκινώντας από τις οδύνες μου. Γι' αυτό και σάς παρακαλώ να με συγχωρήσετε αν κάποιες στιγμές μού ανέβη το αίμα στο κεφάλι. Ο θείος μου, που ζούσε τότε μαζί μας .".
΄Ενας "χαρτιστής" υφαντουργός, 1839.
Από το βιβλίο "Ιστορία τού εργατικού κινήματος", τού E. Dolleans, εκδ. A.Colin.

΄Ηταν σ' ένα καφενείο, μακρυά απο το κέντρο, φτιαγμένο με πολύ μεράκι κι ανοιχτό μυαλό από την κοπέλα που το διεύθυνε. Μόνη της είχε ζωγραφίσει πανέμορφα τα απλά, σιδερένια τραπέζια και τις καρέκλες, και το είχε διακοσμήσει μετατρέποντας έναν αδιάφορο χώρο σ' ένα φιλόξενο στέκι. Η συζήτηση είχε ανάψει για τα καλά, όπως συνήθως σ' αυτόν εδώ τον τόπο που γέννησε την Αγορά και την Πιάτσα. Τον τόνο τον είχε δώσει ένας αρκετά μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωπος, που είχε ξεκινήσει μιλώντας αυθόρμητα όπως εκείνος ο υφαντουργός πριν από ενάμισυ αιώνα. Μια γενικότερη "θέση" είχε κιόλας διαφανεί. Ναι, είναι πολύ σπουδαίο, είναι λυτρωτικό, να μιλάει ο καθένας από το βίωμά του και όχι από αυτονόητα, ιδέες και θεωρίες. Και ναι, είναι λυτρωτικό για όλους : μόνον έτσι μπορεί επιτέλους να ξεκινήσει η επικοινωνία, με ό,τι αυτή μπορεί να φέρει. Πρέπει λοιπόν να επιδιώκουμε την "κατασκευή καταστάσεων" τέτοιων, όπου ο καθένας θα νιώθει ελεύθερος να μιλήσει μ' αυτό τον τρόπο.
΄Οπως ήταν φυσικό, αμέσως εμφανίστηκε στο τραπέζι και η "αντίθεση". ΄Οχι, υποστήριξε κάποιος, αν αφήσεις τούς περισσότερους ανθρώπους να μιλήσουν, θα δεις οτι δεν έχουν να πούνε τίποτα πέρα από κοινοτοπίες και ανοησίες. Πρέπει λοιπόν να προσέξουμε "σε ποιούς θα δίνουμε το λόγο", γιατί "δεν τον αξίζουν όλοι".
Ε! τότε μού ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι! Μόνο κάποιος που νιώθει πως είναι ιδιοκτήτης τού λόγου, τής Γλώσσας, ίσως και τού βιώματος ακόμη, μπορεί να σκέφτεται έτσι! Μόνο κάποιος που νιώθει έτσι, μπορεί να σκέφτεται με όρους "δίνω" ή "δεν δίνω" το λόγο!
Διαμιάς φωτίστηκε, μέσα σ' εκείνο το καφενείο, μια υπόγεια όψη τής ιδιοκτησίας που φαίνεται οτι διαφεύγει ακόμα κι από τούς πιο ένθερμους "εχθρούς" της : όχι η ιδιοκτησία τών "παραγωγικών μέσων" αλλά η ιδιοκτησία τού λόγου, τών λέξεων, τών φράσεων, τών ιδεών, τής ομιλίας. Πόσες μάταιες συγκρούσεις δεν έχει γεννήσει αυτή η ματαιόδοξη ιδιοκτησία! Πόσες συντεχνίες δεν έχουν φτιαχτεί, κι έπειτα τσακιστεί από άλλες συντεχνίες, γύρω από αυτή την ιδιοκτησία! Πόση έπαρση, πόσος φθόνος, πόσα μίση, πόσες αντιπαλότητες, πόσες αντιζηλίες δεν έχουν τραφεί από αυτή την τρέλα! Πόσα βιβλία δεν έχουν γραφτεί απλώς και μόνο για να διεκδικήσουν κάποιοι για λογαριασμό τους το ανόητο δικαίωμα να είναι οι μόνοι ιδιοκτήτες τής Γλώσσας, οι τέλειοι κάτοχοι τών Ιδεών! Πόσοι άνθρωποι δεν έχουν παρασυρθεί σ'αυτή την Κόλαση για να καταλήξουν, αργά ή γρήγορα, όμοιοι με τούς "εχθρούς" τους!

Μήπως έχω άδικο; Σάς παρακαλώ λοιπόν να μού πείτε, αν βέβαια έχετε κάποια απάντηση : σε ποιούς ανήκει ο λόγος; Ποιοί έχουν το δικαίωμα να "δίνουν" ή να "στερούν" το λόγο από τούς υπόλοιπους; Περιμένω.

HOLLOW SKY

Γιάννης Δ. Ιωαννίδης [e-mail]